Việc so sánh mô hình của SHB - T&T Group - Viettravel Airlines với thành công đã được chứng minh của HDBank - Vietjet là một cách tuyệt vời để đánh giá tiềm năng và thách thức của "hệ sinh thái" do Bầu Hiển lãnh đạo.
Về lý thuyết, mô hình này có những điểm tương đồng đáng chú ý với Vietjet - HDBank, nhưng cũng đối mặt với những thách thức và khác biệt rất lớn, khiến cho việc "lặp lại thành tích tương tự" là một chặng đường vô cùng khó khăn.
Những Điểm Tương Đồng Về Mô Hình
Mô hình "Hệ sinh thái" Ngân hàng - Tập đoàn - Hàng không: Cả hai đều được xây dựng trên một kiềng ba chân vững chắc: một ngân hàng lớn (SHB vs. HDBank) làm trụ cột tài chính, một tập đoàn đa ngành (T&T Group vs. Sovico Holdings) làm trung tâm điều phối và sở hữu, và một hãng hàng không (Viettravel Airlines vs. Vietjet) để mở rộng hệ sinh thái khách hàng và tạo dòng tiền.
Vai Trò Lãnh Đạo Hạt Nhân: Nếu hệ sinh thái Vietjet - HDBank có "nữ tướng" Nguyễn Thị Phương Thảo, thì hệ sinh thái này có "Bầu Hiển" (ông Đỗ Quang Hiển). Cả hai đều là những doanh nhân có tầm ảnh hưởng lớn, giữ vai trò Chủ tịch tại cả ngân hàng (SHB, HDBank) và tập đoàn lõi (T&T, Sovico), đảm bảo sự đồng nhất về mặt chiến lược và quyết tâm thực thi.
Sự Gắn Kết Chặt Chẽ về Sở Hữu và Điều Hành: Mối liên kết này đã trở nên cực kỳ rõ ràng vào cuối năm 2024 khi nhóm cổ đông liên quan đến T&T Group đã thâu tóm và trở thành cổ đông chiến lược nắm giữ khoảng 75% cổ phần của Viettravel Airlines. Con trai của Bầu Hiển, ông Đỗ Vinh Quang (Phó Chủ tịch T&T Group) đã trở thành Chủ tịch HĐQT của hãng bay, cho thấy sự tích hợp sâu rộng về mặt quản trị, tương tự như mô hình của Sovico.
Thách Thức và Khác Biệt Lớn Để "Lặp Lại Thành Tích"
Dù có những nét tương đồng về cấu trúc, việc lặp lại thành công của Vietjet là một thử thách khổng lồ vì những khác biệt cốt lõi sau:
Tiêu chí
Hệ sinh thái Vietjet - HDBank
Hệ sinh thái T&T - SHB - Viettravel Airlines
Phân tích
Bối cảnh Thị trường
Ra đời năm 2011, là hãng hàng không tư nhân, chi phí thấp đầu tiên, tiên phong và định hình lại thị trường trong giai đoạn hàng không bùng nổ.
Ra đời năm 2021, đúng vào đỉnh điểm của đại dịch COVID-19. Là người đến sau trong một thị trường đã cực kỳ cạnh tranh và vừa trải qua khủng hoảng.
Đây là khác biệt lớn nhất. Vietjet có "thiên thời" khi là người khai phá một phân khúc mới. Viettravel Airlines phải đối mặt với "nhân hòa" và "địa lợi" khó khăn hơn rất nhiều.
Quy mô và Vị thế
Vietjet là hãng hàng không lớn nhất Việt Nam về thị phần nội địa, đội bay hùng hậu hàng trăm chiếc. HDBank thuộc nhóm ngân hàng TMCP hàng đầu.
Viettravel Airlines là một hãng bay rất nhỏ, đội bay hiện tại chỉ vài chiếc. Quy mô quá chênh lệch so với các đối thủ. SHB là một ngân hàng lớn.
Để lặp lại thành tích, Viettravel Airlines cần một cú nhảy vọt phi thường về quy mô. Đây là bài toán tiêu tốn nguồn lực khổng lồ và thời gian.
Nguồn gốc & Bản chất
Vietjet được xây dựng từ đầu, là một mảnh ghép chiến lược cốt lõi và được thiết kế riêng cho hệ sinh thái Sovico.
Viettravel Airlines là một hãng bay có sẵn, đã gặp khó khăn và được mua lại để tái cấu trúc.
Việc tiếp quản và vực dậy một doanh nghiệp đang khó khăn luôn phức tạp hơn việc xây mới từ đầu theo đúng tầm nhìn chiến lược.
Mức độ "Cộng sinh" đã chứng minh
Sự hợp tác Vietjet - HDBank đã có nhiều năm, cho ra các sản phẩm tích hợp sâu (thẻ tín dụng đồng thương hiệu) và đã chứng minh hiệu quả.
Sự hợp tác SHB - Viettravel Airlines mới ở giai đoạn đầu. SHB đã cam kết hỗ trợ tài chính mạnh mẽ cho kế hoạch tăng vốn và mở rộng đội bay. Tuy nhiên, các sản phẩm cộng sinh mang lại lợi ích trực tiếp cho người dùng cuối vẫn chưa rõ nét và cần thời gian để chứng minh.
Tiềm năng là có, nhưng để biến tiềm năng thành hiệu quả thực tế như cách Vietjet - HDBank đã làm là một chặng đường dài.
Kết Luận
Việc SHB và T&T Group tham gia tái cấu trúc Viettravel Airlines là một bước đi chiến lược, thể hiện tham vọng xây dựng một hệ sinh thái toàn diện và mạnh mẽ, tương tự mô hình đã thành công của Sovico. Về mặt lý thuyết và cấu trúc, họ đang đi đúng hướng.
Tuy nhiên, việc "lặp lại thành tích tương tự" như Vietjet là cực kỳ khó khăn và gần như là không thể trong ngắn và trung hạn. Thách thức lớn nhất không nằm ở ý chí của người lãnh đạo hay cấu trúc hệ sinh thái, mà nằm ở vị thế xuất phát điểm quá khác biệt của Viettravel Airlines. Hãng phải đối mặt với một cuộc chiến không cân sức về quy mô, thị phần và bối cảnh thị trường khắc nghiệt.
Thành công của họ sẽ không được đo bằng việc có trở thành một "Vietjet thứ hai" hay không, mà nên được đánh giá bằng khả năng tồn tại, phát triển, tìm ra một thị trường ngách hiệu quả (ví dụ như hàng không lữ hành kết hợp với thế mạnh của Vietravel) và trở thành một mảnh ghép tạo ra giá trị cộng hưởng thực sự cho hệ sinh thái của T&T Group và SHB.